Elk jaar verschijnen er duizenden onderzoeksrapporten, maar slechts een deel haalt de landelijke media. Toch werd een onderzoek – of eigenlijk een databank – van Nivel opgepakt door landelijke media als ANP, NOS, RTL Nieuws en LINDA.
Of een onderzoeksrapport wordt opgepakt door de media, heeft niet altijd te maken met de kwaliteit van het onderzoek. Juist de manier waarop een verhaal verteld wordt, maakt het verschil. Achter succesvolle wetenschapscommunicatie zit een belangrijke vraag: hoe maak je de stap van kennis naar maatschappelijk relevantie?
Een databank van 18.000 gesprekken
Ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van de databank ‘Communicatie in de Gezondheidszorg’ wilde Nivel aandacht vragen voor een unieke bron van kennis: meer dan 18.000 opgenomen consulten tussen zorgverleners en patiënten. Rondom dit jubileum ontwikkelde Nivel een campagne waarin verschillende inzichten uit de databank centraal stonden.
De uitdaging was duidelijk: hoe zorg je ervoor dat een wetenschappelijk onderzoek niet alleen relevant is voor onderzoekers en zorgprofessionals, maar ook voor journalisten én het brede publiek?
Een herkenbaar en relevant inzicht
Daarom zijn wij samen met Nivel op zoek gegaan naar een relevant inzicht dat verder reikte dan de zorgsector alleen. Uit vijftig jaar onderzoek bleek iets opvallends: “Patiënten zijn in de spreekkamer minder mondig dan vaak wordt gedacht. Ook wanneer mensen goed geïnformeerd zijn, stellen zij minder vragen en brengen zij niet altijd hun zorg ter sprake.” Een herkenbaar onderwerp voor een breed publiek, want vrijwel iedereen brengt weleens een bezoek aan een huisarts, specialist of andere zorgverlener.
Van wetenschap naar verhaal
Veel wetenschapscommunicatie begint bij de inhoud van het onderzoek, maar wij begonnen bij de vraag: ‘Waarom zou een journalist hier aandacht aan besteden?’ Door het inzicht maatschappelijk relevant te maken ontstond een verhaal dat verder ging dan zorgcommunicatie alleen. Het ging over menselijk gedrag en onzekerheid, en juist daardoor werd het interessant voor algemene media.
Een persbericht is geen samenvatting
Een veelgemaakte fout is dat organisaties hun onderzoek vertalen naar een persbericht dat vooral uitlegt wat er onderzocht is. Dit is echter niet waar redacties naar op zoek zijn. Zij zijn op zoek naar nieuwswaardige verhalen die relevant zijn voor hun publiek. Het persbericht van Nivel vertaalde complexe onderzoeksresultaten naar een herkenbaar maatschappelijk vraagstuk, zonder de wetenschappelijke nuance te verliezen.
Een goed persbericht bestaat uit:
- Eén centrale boodschap
- Begrijpelijke taal
- Een herkenbare situatie
- Een duidelijk maatschappelijk belang
Rico: “Een persbericht is geen verkorte versie van een onderzoeksrapport. Redacties willen weten waarom dit onderwerp nú relevant is voor hun publiek. Zodra je die vertaalslag maakt, ontstaat het gesprek.”
Timing speelt ook een rol
Naast een goed persbericht, speelde timing ook een rol. De juiste timing vergroot de kans dat redacties het oppakken. Zo is het persbericht bewust gepubliceerd en verspreid in de ‘komkommertijd’, een periode waarin er minder concurrentie is van politiek en ander groot nieuws.
Rico: “We besteden veel aandacht aan social media en algoritmes, maar deze case laat zien dat traditionele media nog altijd enorm krachtig zijn. Uiteindelijk maken redacties een inhoudelijke afweging: is dit verhaal relevant voor hun publiek? Als het antwoord ja is, kan een onderzoek nog steeds landelijke media-aandacht krijgen.”
Wat deze case ons leert
Het verhaal werd opgepakt door verschillende landelijke media en vakmedia over de zorg, waaronder LINDA, RTL Nieuws, Radio 1, Nationale Zorggids, Huisarts Vandaag en het Nederlands Dagblad.
Daarmee werden niet alleen de conclusies uit de databanken onder de aandacht gebracht, maar kreeg ook de databank zelf de zichtbaarheid die Nivel met de jubileumcampagne voor ogen had.
De case laat zien dat succesvolle wetenschapscommunicatie begint bij het vinden van een relevant maatschappelijk inzicht. Door onderzoek of data te vertalen naar een context waarin mensen zichzelf herkennen, vergroot je de kans op media-aandacht én de maatschappelijke impact.